(ThanhtratinhHaTinh) - Ngày 06/11/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 32-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện công tác thanh tra đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nghị quyết xác lập định hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang phương thức thanh tra hiện đại dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro, lấy phòng ngừa làm chính, lấy chất lượng kết luận, thu hồi tài sản và hoàn thiện thể chế làm thước đo.
Theo đánh giá tổng quát của Nghị quyết, trải qua hơn 80 năm xây dựng, đổi mới và trưởng thành dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngành Thanh tra đã góp phần quan trọng nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, hoàn thiện thể chế và kiểm soát thực thi quyền lực nhà nước. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được đẩy mạnh, xử lý nghiêm vi phạm, qua đó bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền hợp pháp của tổ chức, cá nhân và củng cố niềm tin của Nhân dân.
Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động thanh tra vẫn còn bộc lộ 3 hạn chế chủ yếu: còn thiếu trọng tâm, trọng điểm, dẫn đến tình trạng trùng lặp, chồng chéo; chất lượng một số cuộc thanh tra chưa cao; việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau thanh tra còn chậm, chưa nghiêm và chưa đến cùng. Nguyên nhân cốt lõi được chỉ ra do nhận thức chưa đầy đủ về trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu chưa cao; thể chế, cơ chế phối hợp thiếu đồng bộ; tổ chức bộ máy, đội ngũ và phương thức hoạt động chậm đổi mới.
Trước yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, vận hành thông suốt bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, tăng cường kiểm soát quyền lực gắn với phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số, Nghị quyết số 32-NQ/TW xác định 5 quan điểm chỉ đạo và tạo bước chuyển tư duy căn bản:
- Chuyển từ thanh tra dàn trải, diện rộng, còn trùng lặp sang thanh tra có trọng tâm, trọng điểm, phân định rõ thẩm quyền.
- Chuyển từ việc tập trung xử lý từng vụ việc riêng lẻ đã xảy ra sang chú trọng phòng ngừa, cảnh báo sớm rủi ro và giải quyết các vấn đề mang tính hệ thống.
- Chuyển từ kiểm tra thủ công trên hồ sơ giấy, nặng thanh tra trực tiếp sang thanh tra hiện đại dựa trên dữ liệu, phân tích dự báo và quản trị rủi ro.
- Chuyển đổi tiêu chí đánh giá: Không lấy số cuộc, số sai phạm hay số tiền kiến nghị làm thước đo chủ yếu, mà căn cứ vào chất lượng kết luận, tài sản thu hồi thực tế và kết quả hoàn thiện thể chế.
Mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn 2045 và 3 điểm đột phá
Nghị quyết đề ra mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là xây dựng nền thanh tra chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại hoạt động chủ yếu dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro; nâng cao năng lực phòng ngừa, cảnh báo sớm, xử lý vi phạm và hoàn thiện thể chế để kiểm soát hiệu quả quyền lực nhà nước. Bốn mục tiêu cụ thể đến năm 2030 tập trung vào: hoàn thiện thể chế và phối hợp đồng bộ để xóa bỏ chồng chéo, không bỏ trống địa bàn; hình thành nền tảng thanh tra số, quản lý toàn bộ chu trình trên môi trường số; giải quyết cơ bản các kết luận tồn đọng, nâng cao tỷ lệ thu hồi tài sản; xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, bản lĩnh, chuyên nghiệp. Tầm nhìn đến năm 2045, ngành Thanh tra giữ vai trò là một thiết chế kiểm soát quyền lực và công cụ quan trọng nâng cao chất lượng quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Bộ Chính trị đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó nhấn mạnh 3 điểm đột phá quan trọng:
1. Bảo vệ cán bộ năng động, đổi mới sáng tạo: Việc xem xét trách nhiệm phải đặt trong quy định, thông tin và điều kiện thực tế tại thời điểm ra quyết định; phân biệt rõ hành vi vi phạm với sai sót do bất cập thể chế và rủi ro hợp lý trong đổi mới sáng tạo; không chỉ căn cứ vào kết quả không đạt mục tiêu để quy kết vi phạm.
2. Thanh tra doanh nghiệp theo mức độ rủi ro: Giảm thanh tra trực tiếp đối với các doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật; tăng cường giám sát các đơn vị có rủi ro cao, vi phạm lặp lại; bảo đảm không trùng lặp với hoạt động kiểm tra, kiểm toán và chỉ thanh tra đột xuất khi có căn cứ.
3. Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) có kiểm soát: Đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành nhưng kết quả phân tích tự động từ AI phải được kiểm chứng bằng chứng cứ hợp pháp, không dùng làm căn cứ duy nhất để kết luận vi phạm, bảo đảm quyền được biết, giải trình và phản biện của đối tượng thanh tra.
Tổ chức triển khai đồng bộ đến từng chi bộ
Về tổ chức thực hiện, Nghị quyết phân công nhiệm vụ cụ thể cho 10 đầu mối chủ trì và phối hợp ở Trung ương và địa phương. Trong đó, các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương, cấp ủy và tổ chức đảng có trách nhiệm quán triệt, cụ thể hóa, phân công rõ trách nhiệm, thời hạn thực hiện; tăng cường kiểm tra, giám sát và chỉ đạo các cơ quan tư pháp phối hợp đồng bộ trong quá trình triển khai. Nghị quyết được phổ biến đến từng chi bộ để tổ chức học tập, quán triệt và tuyên truyền sâu rộng tới cán bộ, đảng viên, Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp.