Nghị định số 361/2025/NĐ-CP gồm 4 chương 15 điều có hiệu lực kể từ ngày 31/12/2025. Nghị định quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục xây dựng và thẩm quyền phê duyệt vị trí việc làm công chức, đồng thời xác định tỷ lệ công chức bố trí theo vị trí việc làm theo quy định của Luật Cán bộ, công chức số 80/2025/QH15. Nghị định được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong quản lý đội ngũ công chức theo vị trí việc làm, góp phần chuẩn hóa, tinh gọn và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước. 

Nghị định áp dụng đối với các cơ quan hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương, bao gồm bộ, cơ quan ngang bộ và các tổ chức hành chính thuộc bộ; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cùng cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; Văn phòng Đoàn Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh; Ủy ban nhân dân cấp xã và các cơ quan, tổ chức hành chính thuộc cấp xã. Đối với cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan có thẩm quyền của Đảng sẽ ban hành danh mục vị trí việc làm và tỷ lệ công chức theo vị trí việc làm. Một số cơ quan đặc thù như Văn phòng Chủ tịch nước, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an được quyền quyết định việc áp dụng quy định của Nghị định đối với công chức trong tổ chức thuộc phạm vi quản lý.

Nghị định ban hành khung danh mục vị trí việc làm trong cơ quan hành chính nhà nước, gồm năm nhóm: vị trí lãnh đạo, quản lý; vị trí công chức chuyên môn, nghiệp vụ; vị trí hỗ trợ, phục vụ; vị trí công chức trong Văn phòng Đoàn Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh; và vị trí công chức tại cơ quan hành chính cấp xã. Trên cơ sở khung danh mục này, cơ quan sử dụng công chức có trách nhiệm xác định vị trí việc làm cụ thể phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và cơ cấu tổ chức; xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực theo 13 mẫu kèm theo Nghị định, bao gồm mẫu áp dụng cho chức danh lãnh đạo các cấp, công chức chuyên môn từ chuyên gia cao cấp đến cán sự, nhân viên, kế toán trưởng và vị trí đặc thù cấp xã. Đồng thời, cơ quan sử dụng công chức phải xác định tỷ lệ công chức theo từng vị trí việc làm trên cơ sở quy mô, tính chất nhiệm vụ và yêu cầu quản lý nhân sự.

Nghị định quy định trình tự, thủ tục phê duyệt vị trí việc làm theo quy trình chặt chẽ, với hồ sơ gồm văn bản đề nghị phê duyệt, danh mục vị trí việc làm được xác định, bản mô tả công việc và khung năng lực của từng vị trí kèm đề xuất tỷ lệ công chức tương ứng. Cơ quan tham mưu về tổ chức cán bộ có tối đa 30 ngày làm việc để rà soát, tổng hợp hồ sơ trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định. Cơ quan có thẩm quyền phê duyệt trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận báo cáo của cơ quan tham mưu, đồng thời gửi quyết định về Bộ Nội vụ tổng hợp, theo dõi chung. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, cơ quan tham mưu phải thông báo yêu cầu bổ sung trong thời hạn 3 ngày làm việc.

Nghị định đặt ra các mốc thời gian triển khai rõ ràng. Chậm nhất ngày 01/7/2026, các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương phải ban hành quyết định phê duyệt vị trí việc làm theo quy định mới, thay thế các văn bản đã ban hành trước đó; trong thời gian này, các quyết định cũ tiếp tục có hiệu lực cho đến khi ban hành văn bản mới. Chậm nhất ngày 01/7/2027, việc bố trí công chức vào vị trí việc làm và xếp ngạch tương ứng theo vị trí phải hoàn thành đối với toàn bộ công chức tuyển dụng trước ngày 01/7/2025. Cụ thể, công chức đang giữ ngạch chuyên viên cao cấp, chuyên viên chính, chuyên viên, cán sự và nhân viên được bố trí vào vị trí việc làm tương ứng. Trường hợp số lượng công chức bố trí vượt tỷ lệ quy định, các cơ quan quản lý phải tiếp tục sắp xếp và điều chỉnh để đảm bảo phù hợp sau thời điểm quy định, đồng thời không thực hiện việc thay đổi xếp vị trí theo ngạch chuyên môn từ thấp lên cao đối với các trường hợp vượt tỷ lệ.

Nghị định 361/2025/NĐ-CP là cơ sở pháp lý quan trọng trong việc chuẩn hóa, thống nhất hệ thống vị trí việc làm công chức trên phạm vi cả nước. Việc thực hiện hiệu quả Nghị định sẽ góp phần đổi mới công tác quản lý đội ngũ công chức theo mô hình vị trí việc làm, đảm bảo bố trí đúng người, đúng việc, gắn với năng lực, trình độ và nhiệm vụ được giao; đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và phục vụ nhân dân.